قطب جنوب؛ آزمون چشم‌انداز و برنامه‌ریزی در دو اکتشاف

در ۱۹۱۱ میلادی دو گروه اکتشاف گر مأموریت بزرگی را شروع کردند. باآنکه هرکدام روش و اسلوب خاص خود را داشتند، رهبران هر دو گروه، هدف واحدی را دنبال می‌کردند. آن‌ها در مسیر چیرگی بر اهداف‌شان می‌خواستند نخستین کسانی باشند که فاتح قطب جنوب باشند. حکایت آن‌ها، مثال بارز قانون جهت‌یابی و داشتن چشم‌انداز غایی است.

رهبر گروه سیاح نروژی «رولد آموندسن» بود. جالب اینجاست که آموندسن در ابتدا قصد نداشت به قطب جنوب برود. آرزوی او این بود که اولین کسی باشد که به قطب شمال می‌رود؛ اما وقتی دید «رابرت پیری» رابرت پری ( Robert Peary) زاده ۶ مه ۱۸۵۶ – درگذشته ۲۰ فوریه ۱۹۲۰؛ کاشف آمریکایی بود که ادعا داشت در ۶ آوریل ۱۹۰۹ به‌عنوان نخستین فرد به مختصات جغرافیایی قطب شمال رسیده است. ادعای او در بیشتر قرن بیستم به گستردگی تأیید می‌شد اما امروزه به گستردگی موردشک قرارگرفته است. او را در این زمینه شکست داده است، هدفش را تغییر داد و به‌جانب دیگر کره زمین، یعنی قطب جنوب نظر کرد. شمال یا جنوب برایش تفاوت نداشت. او می‌دانست که برنامه‌اش به نتیجه می‌رسد.

رولد آموندسن به‌دقت مسیر حرکتش را مشخص ساخت آموندسن قبل از اینکه گروهش به حرکت درآید، بادقت سفرش را برنامه‌ریزی کرد، او روش‌های اسکیموها و نیز کسانی را که به قطب سفرکرده بودند مطالعه کرد و به این نتیجه رسید که بهترین کار این است که همه تجهیزات و مواد موردنیازشان را با سورتمه حمل کند. وقتی گروهش را انتخاب می‌کرد، اسکی‌بازهای ماهر و کسانی را که در مهار سگ‌ها مهارت فراوان داشتند انتخاب کرد.

او راهکار ساده‌ای داشت، می‌خواست گروهش هر روز شش ساعت، روزانه بیست و پنج تا سی کیلومتر حرکت کنند. این باعث می‌شد افراد و سگ‌ها فرصت استراحت کافی داشته باشند. آینده‌نگری و توجه رولد آموندسن به جزئیات مثال‌زدنی بود. او مواد غذایی و سایر وسایل موردنیازش را در مسیر حرکت توزیع کرد تا مجبور نباشد در تمام طول مسافرت وسایل بیش از اندازه حمل کند. با برنامه‌ریزی عالی عازم سفر شد و کارش نتیجه داد.

بدترین اتفاقی که در طول سفر برای آموندسن و تیم همراهش افتاد این بود که دندان یکی از افرادش عفونت کرد. در مقابل اسکات قانون جهت‌یابی و چشم‌انداز غایی را رعایت نکرد. گروه دوم را رابرت فالکون اسکات، افسر نیروی دریایی انگلیس سرپرستی می‌کرد.

او قبلاً در قطب جنوب اقدامات اکتشافی انجام داده بود. روش اسکات نقطه مقابل روش رولد آموندسن بود. او به‌جای استفاده از سورتمه‌هایی که با سگ کشیده می‌شدند، تصمیم گرفت از سورتمه‌های موتوری و اسب استفاده کند. مشکل زمانی بروز کرد که در روز پنجم حرکت، سورتمه‌ها از حرکت بازماندند.

اسب‌ها در آن هوای سرد نمی‌توانستند به‌خوبی عمل کنند. وقتی به منطقه کوهستانی و سرد قطب جنوب رسیدند، مجبور شدند اسب‌ها را بکشند. درنتیجه این افراد گروه بودند که مجبور شدند سورتمه‌های صد کیلویی را با خود بکشند. کار بسیار طاقت‌فرسایی بود، اسکات به سایر تجهیزات گروه هم توجه کافی نکرده بود، لباس‌های افراد گروه بسیار بد بود.

صبح‌ها برای پوشیدن کفش با آن پاهای از سرما ورم‌کرده به یک ساعت وقت نیاز بود. چشم‌های افراد هم به علت نداشتن عینک مناسب، با دشواری جدی روبه‌رو شده بود. از همه این‌ها بدتر، غذا و آب کافی نداشتند. این هم به سبب برنامه‌ریزی بد اسکات بود.

مواد غذایی که از قبل در نقاط مختلف گذاشته شده بود، به‌اندازه کافی و شفاف علامت‌گذاری نشده بود و به همین جهت یافتن آن‌ها دشوار بود. به علت نداشتن سوخت کافی برای آب‌کردن برف‌ها، تقریباً همه افراد گروه با کمبود آب روبه‌رو شده بودند. بدتر از آن، اسکات در آخرین لحظه تصمیم گرفت نفر پنجمی را با خود ببرد و این در حالی بود که مواد غذایی و سایر تجهیزات برای چهار نفر تدارک‌دیده‌ شده بود.

وقتی پس از ده هفته و طی ۱۲۰۰ کیلومتر سرانجام در ۱۷ ژانویه ۱۹۱۲ به قطب جنوب رسیدند، پرچم نروژ را در اهتزاز دیدند. رولد آموندسن نامه‌ای هم برای او بر جای گذاشته بود. گروه آموندسن یک ماه زودتر از آن‌ها به قطب جنوب رسیده بود؛ اما سفر به قطب جنوب بدترین بخش داستان نیست. راه بازگشت به‌شدت وحشتناک بود. اسکات و افرادش به‌شدت قحطی‌زده بودند و از بیماری اسکوربوت رنج می‌بردند.

اما اسکات به این موضوع بی‌توجه بود. با کمبود شدید غذا، اسکات خواست که ۱۵ کیلوگرم نمونه خاک با خود برگردانند و این بیش از حدی بود که افرادش بتوانند تحمل کنند. سرعت حرکت کند و کندتر شد. یکی از مردانش بی‌هوش شد و جان باخت. یکی دیگر از افرادش به نام لارنس اوتس در وضعیت وحشتناکی به سر می‌برد. یک افسر سابق ارتش که برای مراقبت از اسب‌ها آمده بود دچار سرماخوردگی شدید شد، به‌طوری‌که نمی‌توانست به حرکت ادامه دهد.

گفته می‌شود او برای اینکه مشکلی برای گروه ایجاد نکند، به درون کولاکی شدید رفت و داوطلبانه جان باخت. اسکات و دو همراه باقیمانده‌اش تنها اندکی جلوتر رفتند و تسلیم شدند. راه بازگشت تا آن زمان دو ماه وقت گرفته بود و آن‌ها هنوز دویست و پنجاه کیلومتر با اردوگاهی که باید به آن بازمی‌گشتند فاصله داشتند. ما ازآن‌جهت حکایت این مردان را می‌دانیم که آن‌ها در چند ساعت پایان عمرشان جریان سفر را مکتوب کردند. مکسول، جان. سی. برنده با تو، ۲۵ اصل ارتباطی برای برنده بیرون آمدن من و تو از یک رابطه. مترجم: امیری، ربابه (۱۳۹۰). تهران: ابوعطا. صص ۳۷ الی ۴۰